Қуатты шахталық және өнеркәсіптік желдеткіштер елеулі шу көзі болып табылады. Шу деңгейі жұмысшылардың жайлылығына ғана емес, кей жағдайда санитарлық нормаларға сәйкестікке де әсер етеді. Сондықтан «шуды азайтуға қандай аксессуарлар бар (глушитель)?» деген сұрақ вентиляция жүйесін жобалауда жиі көтеріледі. Шын мәнінде, шу деңгейін төмендету үшін желдеткішке орнатылатын бірнеше түрлі аксессуарлар мен конструктивтік шаралар қолданылады.
Негізгі құралдардың бірі – кіріс және шығу (сору және үрлеу) глушительдер. Бұл – желдеткіштің алдыңғы және артқы жағында орнатылатын, ішінде дыбыс жұтқыш материалдар мен лабиринттік каналдар бар арнайы құрылғылар. Олар ауа ағынын өткізе отырып, дыбыс толқындарының бір бөлігін жұтып, шу деңгейін айтарлықтай төмендетеді. Кіріс глушитель ауа сорылатын жаққа, ал шығу глушитель ауа шығарылатын трассаға орнатылады; кей жобаларда екеуі қатар қолданылады.
Глушительдердің бірнеше конструктивтік түрі бар. Реактивті тип – ағын геометриясын өзгертіп, интерференция арқылы белгілі жиіліктердегі шуды әлсіретеді. Жұтушы тип – канал қабырғаларында арнайы акустикалық материалдар қолдану арқылы кең диапазонда дыбысты жұтады. Комбинирленген тип екі тәсілді біріктіреді. Шахталық және өнеркәсіптік желдеткіштерде көбіне акустикалық материалмен қапталған жұтушы немесе комбинирленген глушительдер пайдаланылады, өйткені олар кең жиілік диапазонында тиімді.
Шуды азайтудың келесі тобы – виброизоляциялық аксессуарлар. Желдеткіш жұмыс істегенде діріл іргетасқа, ғимарат конструкцияларына және ауаөткізгіштерге берілуі мүмкін, ал бұл құрылымдық шудың көзіне айналады. Дірілді азайту үшін желдеткіштің астына серпімді төсемдер немесе виброопоралар орнатылады, ал желдеткіш пен құбыр/рукав арасындағы қосылуда жұмсақ компенсаторлар (тканьды немесе резеңке-вставкалар) қолданылады. Бұл құрылымдық дірілді бөлшектеп, шуның ғимаратқа таралуын шектейді.
Тағы бір бағыт – ауа жылдамдығын және турбуленттік шуын азайтуға арналған конструктивтік шешімдер. Қажетсіз дросселдеу мен күрт тарылуларды болдырмау, аэродинамикалық тұрғыдан дұрыс иіндер мен диффузорлар қолдану, торлар мен клапандарды ағынға жұмсақ енгізу – мұның бәрі ағын шуын төмендетуге көмектеседі. Жоғары жылдамдықтағы ағындар (әсіресе шығу фланеці мен иіндерде) шу спектрін «қатал» етеді, сондықтан жобада ағын жылдамдығын оптималды диапазонда ұстау маңызды.
Қажет болса, желдеткіш агрегатының өзіне акустикалық қаптама немесе камера орнатылады. Бұл – желдеткіш айналасына орнатылған, ішкі жағынан дыбыс жұтқыш материалмен қапталған қоршау. Ол желдеткіштен шығатын шу мен дірілді сыртқа таралмай тұрып-ақ едәуір әлсіретеді. Алайда мұндай шешімде желдеткіш пен мотордың салқындату мүмкіндігін сақтап қалу үшін ауа алмасу жолдарын дұрыс жобалау қажет.
Шуды азайту аксессуарларын таңдағанда, әрқашан Q–P параметрлеріне әсерін де ескерген жөн. Глушительдер мен акустикалық элементтер белгілі бір гидравликалық кедергі енгізеді, сондықтан желілік есепте олардың қысым шығынын есепке алу қажет. Дұрыс жобаланған глушитель шу деңгейін төмендетіп қана қоймай, ағынды тым көп жоғалтпайды; өндірушілер әдетте әр модель үшін акустикалық және аэродинамикалық сипаттамаларды бірге береді.
Қорытындылай келе, желдеткіштің шуын азайту үшін кіріс/шығыс глушительдер, виброизоляциялық төсемдер мен компенсаторлар, акустикалық қаптамалар және аэродинамикалық тұрғыдан дұрыс жобаланған ауаөткізгіш жүйесі кешенді түрде қолданылады. Нақты нысан үшін тиімді комбинацияны таңдау үшін бастапқы шу деңгейін, санитарлық нормаларды және желілік Q–P режимін талдап, өндіруші немесе акустика мамандарымен бірге шешім қабылдаған дұрыс.
