«Шахтаға желдеткішті қалай дұрыс таңдаймыз?» – кез келген жаңа немесе модернизацияланатын кен орны үшін негізгі инженерлік сұрақтардың бірі. Шахталық желдеткіш – жай ғана ауа үрлейтін агрегат емес, адамдардың қауіпсіздігі мен өндірістің тұрақты жұмысына тікелей әсер ететін жүйенің жүрегі. Сондықтан таңдау кезінде тек бағасына емес, шахта геологиясы, газ және шаң қауіптілігі, желілік кедергілер, нормативтік талаптар сияқты көптеген факторларға сүйену қажет.
Бірінші қадам – шахтаның түрін және қауіптілік категориясын анықтау. Көмір шахталары, металл кеніштері, тұз немесе фосфорит кен орындары бойынша газ (метан, радон және т.б.) және шаң жарылысы қаупі әртүрлі болады. Газды және шаңды ортада Ex (жарылыстан қорғалған) орындаудағы желдеткіштер, ұшқынға қарсы конструкция, Ex моторлар және тиісті сертификаттар міндетті. Егер шахтада метан немесе көмір шаңы бар болса, желдеткіш таңдау кезінде міндетті түрде жарылыстан қорғалған белгілеуіне (мысалы, Ex d I Mb, Ex db I Mb) және ұлттық/халықаралық нормаларға сәйкестігіне назар аудару керек.
Екінші қадам – желдету сұлбасын анықтау: негізгі (главный) желдеткіштер және жергілікті (участкалық, ЖЖЖ) желдеткіштер. Негізгі желдеткіш бүкіл шахтаның жалпы ауа алмасуын қамтамасыз етеді, әдетте үлкен ауа шығыны мен жоғары қысыммен жұмыс істейді және шахтаға кіретін немесе шығатын оқпанда орнатылады. Жергілікті желдеткіштер кенжарлар мен қазбаларға ауа жеткізу үшін қолданылады, олар рукав арқылы жұмыс істейді, қысымы салыстырмалы түрде төменірек, бірақ икемділік пен мобильдік маңызды. Сол себепті, жобаңызда негізгі желдеткіш пен ЖЖЖ үшін әртүрлі типтер мен сериялар таңдалады.
Үшінші қадам – қажетті ауа шығыны Q мен қысымды P есептеу. Бұл үшін шахтаның сызбалары, қазбалардың ұзындығы мен көлденең қимасы, жұмыс істейтін учаскелер саны, зиянды газдар бөлінуі, адамдар мен техника саны есепке алынады. Ұлттық нормативтер ауа алмасу нормаларын (м³/мин·адам, м³/мин·кВт, газ разряд категориясы бойынша минималды Q) белгілейді. Желілік есеп арқылы шахтадағы барлық учаскелердің кедергісі (ΔP) анықталып, желдеткішке түсетін жалпы қысым қажеттілігі Па немесе кПа түрінде шығады. Дәл осы Q–P нүктесі желдеткішті таңдау үшін негізгі бастапқы дерек болып табылады.
Төртінші қадам – осьтік немесе центрифугалық типті таңдау. Үлкен ауа шығыны және салыстырмалы орташа қысым (көп шахталар үшін типтік диапазон) қажет болғанда, осьтік шахталық желдеткіштер, соның ішінде қарсы айналатын (counter-rotating) негізгі желдеткіштер жиі қолданылады. Жоғары қысым, шаңды немесе абразивті орта, сүзгілер мен жылуалмастырғыштар кедергісі үлкен болғанда, центрифугалық желдеткіштер техникалық тұрғыдан тиімді болады. Жергілікті желдеткіштер әдетте осьтік типте, жең арқылы жұмыс істеуге бейімделген конструкцияда жасалады.
Бесінші қадам – электр және қорғаныс параметрлері. Шахтадағы қолжетімді кернеу (380 В, 660 В, 3,3 кВ, 6 кВ және т.б.), жиілік (50/60 Гц), іске қосу тәсілі (жұлдыз-үшбұрыш, жұмсақ іске қосу, жиілік түрлендіргіш) және IP қорғаныс дәрежесі (IP54, IP55, IP65) алдын ала нақтылауыңыз керек. Газ/шаң қауіптілігін ескеріп, мотордың Ex деңгейін және басқару шкафтарының орналасуын (қауіпті немесе қауіпсіз аймақ) анықтау маңызды. Сондай-ақ дыбыс деңгейі, діріл, монтаж орнының өлшемдері, іргетас мүмкіндігі де есепке алынады.
Алтыншы қадам – сервистік қызмет пен қосалқы бөлшектер. Шахталық желдеткіш тәулік бойы 24/7 режимде жұмыс істейді, сондықтан мойынтіректер, қалақтар, рукавтар сияқты тозатын бөлшектер қолжетімді болуы тиіс. Өндірушінің сервистік желісі, құжаттамасы, техникалық қолдауы және қажет болғанда тез жеткізу мүмкіндігі – техникалық параметрлерден кем емес маңызды фактор.
Практикада ең дұрыс тәсіл – шахта бойынша бастапқы деректер пакетін (сызбалар, есептік Q–P, газ/шаң категориясы, электр параметрлері, монтаж схемасы) дайындап, содан кейін өндірушіден техникалық ұсыныс сұрау. Осы деректер негізінде зауыт инженерлері сізге бірнеше нұсқа (осьтік/центрифугалық, 1-сатылы/2-сатылы, Ex және стандартты) ұсынып, әрқайсысының артықшылығы мен шектеулерін түсіндіре алады. Сіз бастапқы бағаны, энергия шығынын және сервистік шығындарды салыстырып, шахтаңыз үшін оптималды шешімді таңдайсыз.
Егер сізге шахталық негізгі және жергілікті желдеткіштердің нақты модельдерін қарап, техникалық параметрлермен танысу керек болса, өнімдер бөлімін ашып, қажетті серияларды Q–P диапазоны, типі және қолдану аясы бойынша сүзгіден өткізе аласыз.
Желдеткіш модельдері
Барлық сериялар мен санаттарды жылдам қарап шығу үшін өнімдер бөліміне кіріп, толық модельдер тізімі мен каталогпен танысыңыз.
