«Бірдей ауа шығыны/қысымда қайсысы арзанырақ?» деген сұрақты қоятындар, әдетте, осьтік пен центрифугалық желдеткіштің арасынан экономикалық жағынан тиімді шешімді таңдауға тырысады. Теорияда Q (ауа шығыны) және P (толық қысым) бірдей болса, бұл екі тип те гидравликалық тұрғыдан ұқсас жұмыс нүктесінде жұмыс істейді. Бірақ конструкция, материал, ПӘК, Ex талаптары және қолдану жағдайлары әртүрлі болғандықтан, нақты жоба үшін «арзанырақ» деген бағалау бірқатар факторға тәуелді.
Төмен және орташа қысым диапазонында (мысалы, бірнеше мың Па шамасында) осьтік желдеткіш конструкциясы әдетте қарапайым: тік сызықты корпус, ұзын қалақшалар, салыстырмалы жеңіл дөңгелек. Метал шығыны аз, өндірістік өңдеу операциялары салыстырмалы түрде жеңіл, динамикалық баланстау талаптары қолжетімді деңгейде. Сондықтан дәл осындай Q–P нүктесінде осьтік желдеткіштің бастапқы бағасы центрифугалық желдеткішке қарағанда жиі төмен болады. Бұл – жиі «осьтік арзан» деген пікірдің басты себебі.
Алайда қысым өскен сайын, жағдай өзгереді. Жоғары қысым аймағында (ұзын штректер, фильтрлер, күрделі желілік кедергілер) центрифугалық желдеткіш табиғатынан тиімді: ауа радиалды бағытта шығып, спиральді корпустан өткенде қысым айтарлықтай өседі. Осындай режимде осьтік желдеткішті сол қысымға жеткізу үшін қарсы айналатын (double-stage) схема, күрделі бағыттаушы аппараттар, үлкен диаметр немесе жоғары айналу жылдамдығы қажет болуы мүмкін. Нәтижесінде конструкция күрделеніп, материал шығыны мен өндіріс құны өседі. Сол себептен «бірдей Q–P» нүктесінде жоғары қысым аймағында кейде центрифугалық шешімнің бағасы осьтіктен қымбат емес, тіпті экономикалық жағынан тиімді болуы мүмкін.
Жұмыс ортасы – тағы бір шешуші фактор. Шаңды, абразивті немесе газ қауіпті ортада желдеткіш қалақтары мен корпусы тозуға, коррозияға, ұшқынға қарсы тұра алуы керек. Центрифугалық желдеткіште тозуға төзімді футеровка, ауыстырмалы тозу плиталары, күшейтілген кіріс аймағы қолдану оңайырақ, ал осьтікте ұзын қалақтардың бүкіл бетіне қорғаныш жасау күрделірек және қымбат болуы мүмкін. Демек, бірдей Q–P нүктесінде «таза ауаға арналған» осьтік арзан болса, абразивті шаң үшін тозуға төзімді, күшейтілген конфигурациядағы осьтіктің бағасы центрифугалық шешімге жақындайды немесе асып кетуі ықтимал.
Ex (жарылыстан қорғалған) орындау да салыстыруды күрделендіреді. Осьтік желдеткіште Ex талаптары силумин қалақшалар, ұшқынға қарсы сақиналар, арнайы мотор корпусын қажет етеді; центрифугалықта – қалың корпус, ұшқынға қарсы аралықтар, тозуға төзімді материалдар және Ex мотор қолданылады. Сертификаттау шығындары да әр типте әртүрлі. Кейбір диапазонда Ex осьтіктің құны Ex центрифугалықтан төмен болуы мүмкін, ал басқа диапазонда керісінше. Сондықтан «бірдей Q–P-де әрқашан осьтік арзанырақ» немесе «әрқашан центрифугалық қымбатырақ» деу – дұрыс емес жалпылау.
Тағы бір маңызды момент – ПӘК және энергия шығыны. Төмен бастапқы баға кейде төмен ПӘК-ке байланысты болуы мүмкін. Егер бірдей Q–P үшін осьтік желдеткіштің бастапқы бағасы центрифугалыққа қарағанда сәл төмен, бірақ ПӘК-і нашар болса, онда бірнеше жыл ішінде қосымша электр энергиясы шығындары бұл үнемді толық жұтып қояды. Сондықтан «арзанырақ» таңдау кезінде тек сатып алу құнын емес, толық өмірлік цикл құнын (жабдық бағасы + энергия шығыны + сервис және жөндеу) қарастыру қажет.
Практикада бірдей Q–P нүктесінде қайсысы «арзанырақ» екенін анықтау үшін келесі жол ұсынылады: алдымен нақты Q, P, орта, Ex талаптарын белгілейсіз; осы деректер бойынша осьтік және центрифугалық типте кем дегенде бір модельден техникалық ұсыныс аласыз; әр модель үшін жабдық бағасын, ПӘК көрсеткішін, болжамды энергия шығынын салыстырасыз. Көп жағдайда төмен/орташа қысым және салыстырмалы таза ауа үшін осьтік бастапқы бағасы мен жалпы шығыны бойынша тиімді болады, ал жоғары қысым, шаңды немесе ауыр орта үшін центрифугалық шешім экономикалық тұрғыдан ұтымдырақ болуы мүмкін.
Егер сізге нақты шахта немесе өнеркәсіптік нысан үшін осьтік және центрифугалық желдеткіштерді Q–P және баға бойынша салыстыру қажет болса, алдымен өнімдер бөлімінен сәйкес модельдер қатарын қарап шыққан дұрыс, содан кейін техникалық деректеріңізді жіберіп, жеке салыстырмалы коммерциялық ұсыныс сұрай аласыз.
